Giriş: Boyler Serpantini ve Kapalı Devre Hidrolik Prensibi
Boyler sistemleri, modern binalarda, sitelerde, otellerde ve sanayi tesislerinde merkezi sıcak su konforunu sağlayan çift cidarlı ve dahili ısı değiştiricili (eşanjörlü) depolama tanklarıdır. Bir boylerin sorunsuz ve emniyetli çalışabilmesi için sistemde iki bağımsız hidrolik devre kusursuz şekilde birbirinden yalıtılmış olmak zorundadır:
1. Primer Devre (Isıtıcı Akışkan Devresi): Kombi, merkezi doğalgaz kazanı, kaskad sistemi, ısı pompası veya güneş kollektörlerinden gelen ve serpantin borusunun içinden geçen kapalı devre sudur. Bu su genellikle 1.0 - 1.5 bar işletme basıncında ve 70°C - 85°C gidiş sıcaklığında sirkülasyon pompaları vasıtasıyla dolaştırılır.
2. Sekonder Devre (Kullanım Sıcak Suyu Devresi): Boyler gövdesinin ana iç hacmini dolduran, şehir şebekesinden veya hidrofor dairesinden gelen ve musluklarımızdan akan temiz kullanım suyudur. Şebeke hidrofor basıncı binalarda genellikle 4.0 - 6.0 bar aralığındadır.
Normal çalışma koşullarında bu iki su kütlesi birbirine asla fiziksel olarak temas etmez. Isı transferi, yalnızca serpantin boru çeperi üzerinden iletim (kondüksiyon) ve taşınım (konveksiyon) yoluyla gerçekleşir. Ancak zamanla şebeke suyundaki kireç taşı oluşumu, klorür korozyonu, oksijen erozyonu veya galvanik aşınma nedeniyle serpantin borusunda kılcal bir delik (pinhole) veya çatlak meydana geldiğinde bu hidrolik denge tamamen bozulur.
1. Belirti: Kombi veya Kazan Basıncının Kendiliğinden 3 Barın Üzerine Çıkması
Boyler serpantini delinmesinin en belirgin, tartışmasız ve ilk karşılaşılan göstergesi; su besleme vanası kapalı olmasına rağmen kombi veya merkezi kazan devresi basınç manometresinin sürekli 2.5 - 3.5 bar seviyelerine fırlamasıdır.
Fizik kuralları gereği akışkanlar her zaman yüksek basınçlı bölgeden alçak basınçlı bölgeye doğru hareket eder. Şebeke kullanım suyu hattındaki hidrofor basıncı (ortalama 4.5 - 5.5 bar), kapalı kalorifer devresi basıncından (1.5 bar) katbekat yüksektir. Dolayısıyla serpantinde açılan delikten içeriye kontrolsüz şekilde şebeke suyu hücum eder.
Kullanıcılar genellikle kombi altındaki su doldurma musluğunun bozulduğunu düşünerek musluğu değiştirir veya radyatörden su tahliye ederek basıncı 1.5 bara düşürür. Ancak 10-15 dakika içinde manometre ibresi tekrar yukarı tırmanıyor ve kırmızı bölgeye (3 bar üstü) dayanıyorsa, arıza %100 delik boyler serpantinidir.
2. Belirti: 3 Bar Emniyet Ventilinden Sürekli Su Tahliyesi Olması
Isıtma kazanlarında ve kombilerde sistemin aşırı basınç altında patlamasını önlemek amacıyla '3 Bar Emniyet Ventili' bulunur. Kalorifer devresindeki basınç 3.0 bar eşiğini aştığı anda yaylı mekanizma devreye girer ve kazan dairesine veya kombi altından zemine basınçlı sıcak su boşaltmaya başlar.
Eğer kazan dairesinde emniyet ventilinden sürekli su akıyor ve ventil sıfırıyla değiştirilmesine rağmen su tahliyesi durmuyorsa, bunun nedeni ventilin arızalı olması değil; delik serpantinden kalorifer tesisatına kesintisiz basılan şebeke suyudur. Bu durum müdahale edilmediğinde kazan dairesini su basmasına, zemin elektrik panolarının kısa devre yapmasına ve genleşme tankının patlamasına neden olur.
3. Belirti: Musluklardan Paslı, Bulanık veya Kalorifer Kokulu Su Gelmesi
Boyler delindiğinde iki yönlü kirlilik riski oluşur. Tesisattaki dinamik basınç dalgalanmalarına bağlı olarak kazan suyu ile şebeke suyu birbirine karışır. Kalorifer tesisatının içinde yıllardır dolaşan, oksijensiz, paslı, kimyasal inhibitörlü ve ağır metal içeren siyah radyatör suyu, sıcak su musluklarına karışabilir.
Banyoda veya mutfakta sıcak suyu açtığınızda suyun pas renginde (kahverengi/sarı) akması, deterjanı andıran metalik kimyasal bir koku yayması veya köpürmesi serpantin delinmesinin en tehlikeli belirtisidir. Bu suyla duş almak veya bulaşık yıkamak ciddi cilt tahrişlerine ve zehirlenme risklerine yol açabilir.
4. Belirti: Boylerin Yeterince Sıcak Su Üretememesi ve Yakıt Faturasının %40 Artması
Delinen serpantin borusu içerisindeki ısıtıcı akışkan düzenli bir sirkülasyon sağlayamaz. Sirkülasyon pompası tarafından basılan sıcak su, serpantinin tüm helezonik kıvrımlarını dolaşıp boyler suyunu ısıtmak yerine delik noktadan kaçak yapar ve hidrolik kısa devre oluşturur.
Sonuç olarak boyler içindeki 500 veya 1000 litrelik su 60°C sıcaklığa saatlerce ulaşamaz. Kazan veya kombi istenilen boyler derecesine ulaşabilmek için brülörü sürekli tam güçte ateşler. Bu durum aylık doğalgaz faturanızı %35 ila %45 oranında artırırken, kazanın eşanjör ve pompa ömrünü yarı yarıya tüketir.
5. Belirti: Genleşme Tankı Membranının Patlaması ve Hidrofor Dalgalanmaları
Kalorifer tesisatındaki kapalı genleşme tankları genellikle maksimum 3.0 - 4.0 bar çalışma basıncına göre tasarlanmıştır. Serpantin delindiğinde şebekeden gelen 5.5 bar hidrofor basıncı genleşme tankının içindeki kauçuk diyaframı aşırı gerdirir ve membranın patlamasına yol açar.
Membran patladığında tankın sibobundan hava yerine su fışkırır ve sistemin genleşme emiş kabiliyeti sıfırlanır. Basınç dalgalanmaları borularda koç darbelerine ve bağlantı rekorlarının patlamasına davetiye çıkarır.
Kazan Dairesinde 5 Dakikalık Hidrolik Kaçak Teşhis Testi
Kazan dairenizde serpantin delinmesinden şüpheleniyorsanız aşağıdaki 4 adımlı basit ustalık testini uygulayabilirsiniz:
1. Soğuk Su Girişini Kapatın: Boylerin altına veya yanına gelen ana şebeke soğuk su vanasını tamamen kapatın.
2. Kalorifer Basıncını Düşürün: Herhangi bir peteğin hava alma purjöründen veya kazan boşaltma musluğundan su tahliye ederek manometreyi 1.5 bara ayarlayın.
3. 30 Dakika Bekleyin: Vana kapalıyken basınç manometresini gözlemleyin. Eğer basınç yükselmesi tamamen durduysa ve sabit kaldıysa, arıza kesinlikle boyler serpantinindedir.
4. Vanayı Tekrar Açın: Soğuk su vanasını tekrar açtığınız anda manometre ibresi saniyeler içinde 2.5 - 3.0 bara doğru tırmanmaya başlıyorsa serpantininiz deliktir.
Delik Serpantinde Neden Kaynak Yapılmaz? (Emaye ve Galvanik Tuzak)
Müşterilerimizin sıkça sorduğu soru şudur: 'Delik noktayı kaynakla tamir edemez miyiz?' Mühendislik cevabımız kesinlikle HAYIR'dır:
- İçten Çürüme: Serpantin borusu tek bir noktadan delinmiş gibi görünse de, aslında borunun tüm et kalınlığı kireç ve klor korozyonu nedeniyle incelmiştir. Kaynak yapılan yerin 5 cm yanından 15 gün sonra yeni bir delik patlar.
- Emaye Tahribatı: Emaye boylerlerde kaynak için uygulanan 1200°C kaynak arkı, çevredeki camsı emaye kaplamayı yakıp döker. Koruyucu emaye tabakası yanan boyler sacı 1 ay içinde delinir ve tüm kazan hurdaya çıkar.
- Ulaşılamazlık: Çoğu boylerde serpantin helezonları iç içe geçmiş vaziyettedir; arka kısımdaki deliklere kaynak hamlacının ulaşması fiziken imkansızdır.
Garantili Mühendislik Çözümü: AISI 316L Paslanmaz Flex Serpantin Montajı
Delinen boyler serpantinleri için dünya standardındaki tek kalıcı çözüm; boyleri yerinden sökmeden, boru tesisatını kırmadan temizleme flanş kapağından AISI 316L paslanmaz esnek (flex) serpantin montajı yapmaktır.
- 10 Bar Hidrostatik Basınç Dayanımı: Özel monoblok dalgalı yapısıyla 10 Bar basınca kadar tam mukavemet gösterir.
- Kireç Tutmayan Yüzey: Sıcaklık değişiminde mikron düzeyinde esneyerek kireç tabakasını döker.
- Aynı Gün Yerinde Teslim: Boyler kazan dairesinden taşınmaz, montaj 2-3 saat içinde yerinde tamamlanır ve 2 Yıl Resmi Garanti Belgesi verilir.
Kazan Dairenizde Acil Serpantin Arızası mı Var?
İstanbul genelinde aynı gün 30-45 dakikada, Türkiye genelinde 81 ilde yerinde mobil ekiplerimizle delinen boylerlerinizi kireç tutmayan 316L paslanmaz flex serpantin ile garantili yeniliyoruz.
1000L Viessmann boyler için DN20 316L flex değişimi ve 10 bar testi tamamlandı.